Республикамызың көп районларына яйран түркмен тайпаларының бири аталардыр (этнограф С. М. Демидовың язышына гөрә, хоҗа, шых, сейит, магтым, мүҗевүр ялы тайпалар билен бирликде, аталар өвлат тайпа хасапланяр).

Аталар тайпа хөкмүнде Балкан дагларының якынындакы сәхраларда эмеле гелипдирлер. Москвалы этнограф С. П. Поляков Бәхерден этрапларында яшан орта асыр язырларының медени зонада (Ахалда) дәл-де, гумда яшан бөлеклеринден аталарың хасыл боландыгыны язяр (йөне бу пикир хакыката долы лайык дәл).

Agaç miwe berse, başy aşak
Ajysy bolmadygyň, süýjüsi bolmaz.
Az bolsun, uz bolsun.
Azapsyz ýeriň ady ýok.
Aýrylmaz goňşyňa unutgysyz söz aýtma.
Akyl ýaşda bolmaz, başda bolar.
Akylla-yşarat, akmaga-kötek.
Arkaly köpek gurt alar.
At alma, eýer al.
At ürken ýerinden, är gorkan ýerinden.
Ata kesbi-ogla halal.
Atylan ok daşdan gaýtmaz.

Türkmen halky dünýä ylmyna, dünýä medeniýetine uly goşant goşan belli alymlaryň, söz ussatlarynyň onlarçasyny bagyşlady. Biz bu ýerde türkmen topragynda doglup, ýaşap we döredip geçen Muhammet Musa Horezmi, Abu Reýhan Biruni, Abu Abdylla Horezmi, Abu Seýit Mäneýi, Abu Nasyr Faraby, Nejmeddin Kubra, Ysmaýyl Jürjany, Suly, Mahmyt Zamahşary ýaly onlarça meşhur alymlary göz öňünde tutýarys. Emma syýasy sebäplere görä, ykbalyň türkmen halkyny dünýäniň dört künjüne ýaýratmagy bilen baglanyşykly öz topraklaryndan daş düşüp, dünýäniň ýedi yklymyna ýaýran we şol ülkelerde önüp-ösüp, ylmy we çeper döredijiligi bilen meşhurlygyň belent mertebesine ýeten, gelip çykyşy türkmenlerden bolan Mahmyt Kaşgary, Nyzamy Genjewi, Hysrow Dehlewi, Fizuly, Nesimi, Baýram han ýaly beýik şahsyýetlerimiziň sany hem barmak basyp sanardan köpdür. Ýöne, gynançly tarapy, geçen asyrda sowet ideologiýasy türkmen halkynyň taryhyny öz halkyndan, dünýä meşhur alymlaryny öz mirasdüşerlerinden, çeper sözüň ussatlaryny öz muşdaklaryndan ýaşyrmaga çalyşdy we ol belli bir derejede oňa başardypdy. Türkmenistanyň öz Garaşsyzlygyny jeňsiz-jedelsiz, gykylyk-galmagalsyz, asuda we oýlanyşykly düzülen milli syýasat netijesinde gazanmagy bilen geçmişi öz bolşunda – ajysy-süýjüsi bilen, ýagşysy-ýamany bilen, şöhrat daragtynyň belent münberine çykan alymlaryny ynanç-ygtykady bilen öwrenmeklige, iň esasy bolsa, olary öz mirasdüşerlerine – şu günki türkmen halkyna we dünýäniň çeper söze, ylma sarpa goýýan halklaryna ýetirmeklige uly mümkinçilik döredi. Hut Garaşsyzlygyň netijesinde Hoja Ahmet Ýasawy, Nasreddin Rabguzy, Patyşa Hoja, Ysmaýyl Jürjany, Mäne baba–Abu Seýit, Gaýmaz Türkmen, Hüseýin Baýgara ýaly türkmeniň akyldar-alymlary, şahyr-ýazyjylary öz halkyna – mirasdüşerlerine ýetirildi. Olaryň sylag-sarpasy, abraý-mertebesi öz mynasyp ornunda goýuldy.

”GYZLAR DÜNÝÄSI” ilkinji gezek 1927-nji ýylda ”Türkmenistan” gazetinde çap edilýär. Şondan bir ýyl soñ özbaşdak kitap bolup çykýar. Poemanyñ teksti Nurmuhammet Aşyrpuryñ 1980-nji ýylda Eýranyñ Kümmet-Kowus şäherinde çap edilen kitabyndan alyndy. Arap-pars elipbiýinden latyn elipbiýine geçiren:
Alyýe Şadman


GYZLAR DÜNÝÄSI

Öñ zamanlar bardy şeýle bir wagyr:
”Añsadyna bakan aýal gyz dogyr”

Bu pikir gelýärdi örän uzakdan,
Aýal-gyzy hiç çykarman duzakdan.

Diýseñ: ”Gyzy boldy planyñ, äheý!”
”Ola bolmandyr-ow – diýerler – päheý!”

Gyz kişiniñ maşgalasy ahyry,
Adam hasap etmezler ol pahyry.

Gyz ýurt goramaz, busar oturar,
Abraý däl, käte ysnat getirer.

Gyzdan yurt eýesi ýa nesil bolmaz
Gyzly uzak gülmez, ogully ölmez!

Daglar ýeriñ myhydyr,

Depe özün dag saýar.

Çekik özün bilbil diýr,

Çarlak özün zag saýar.



Kemlik eýle – kemal bar,

Menlik etme – zowal bar,

Her başda bir hyýal bar,

Gul özüni ig saýar.



Güýjünden, kuwwatyndan,

Dünýäniñ nobatyndan,

Bir kişi yzzatyndan

Bedasyl özün beg saýar.



Nadanam, zat bilmenem,

Bir kemine gul menem,

Sirke aýdar: ”Bal menem”,

Nebit özün ýag saýar.



Habar alsañ birewden,

Özün kem saýmaz döwden,

Öz yanynda bedewden

Eşek özün ýeg saýar.

I

Ömrüñ agajyndan düşüp dur günler,
Günler ömrüñ eleginde elener.
Yza dönmek islär däli göwünler,
Geçen gün şäher däl – gaýdyp gelere.

Her kimiñ geçenden bir ahmyry bar,
Mende-de ahmyr bar. Ýöne men hergiz
Seniñ ruhuñ bilen ederin mydar,
Meniñ bar ruhumy direlden serwim.

Bu gün abadan ilimizde ata-babalarymyzyň däp-dessurlaryndan dörän ýaşaýşyň we gözelligiň baky dabaralanýandygyny jar edýän milli bahar baýramy geldi. Ýurduň hemmetaraplaýyn ösüşiniň täze tapgyrynyň rowaçlanýan günlerine gabat gelen baýramçylyk paýtagtymyz Aşgabatda şeýle hem diýarymyzyň hemme ýerinde dabaralara beslendi. Paýtagtymyz Aşgabatda Bahar baýramçylygynyň ilkinji gününe mynasybetli geçirilýän şowhunlar şatlyk şowalaňa beslendi. Paýtagtymyzda baýramçylyk mynasybetli “Ene mähri” ýädigärligine gül desselerini goýmakdan başladylar. Ildeşlerimiz Beýik Serdar ogly dünýä beren mähriban Gurbansoltan ejäni hatyralap onuň ýadygärliginiň öňünde egsilmez baharyň gül desselerini goýdular. Soňra Milli Bahar baýramy mynasybetli Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Ruhyýet köşgünde hem Türkmenistanyň medeni we sungat ussatlarynyň döwlet konserdi boldy.

Suriye Türkmenlerinin Kısa Tarihçesi
Suriye, bulunduğu coğrafi konum itibariyle; doğu ve batıyı birleştirdiğinden Anadolu’nun tabii bir uzantısı olmasından ötürü hem doğu ve hem de batıdaki devletlerin ilgi odağı olmuştur. Sümerler, Asurlular, Makedonyalılar ve Romalılar Suriye’de hakimiyet kurmuşlardır.
İslamiyet’in doğuşundan sonra bölgede, Hz. Ömer’le başlayan bir İslimi hareket görüyoruz. Bu durum, Emevi ve Abbasi hanedanlıkları zamanında da devam etmiştir.
Suriye'deki Türkmenlerin daha 7. ve 8. yüzyıldan beri Fırat ve Dicle boylarına indikleri, ayrıca, Mezopotamya'dan ve Anadolu'dan Suriye'ye göçtükleri 9. ve 11. yüzyıldan buyana bölgede yaşadıkları bilinmektedir. daha önce Mısırda bir Türk komutanı Tolun oğlu Ahmed kendi hanedanını kurmuş (875) ve bu hanedan 905 yılına kadar devam etmişti. Tolunoğlu Ahmed Suriye'yi (877) almıştı .
Daha sonra yine başka bir Türk komutanı Toğaç oğlu Muhammed Ebu Bekir, tarihte İhşidî adıyla anılan hanedanı kurmuş ve bu hanedan (935-969) yılları arasında bölgeye hakim olmuştur. Her iki Türk hanedanı, Abbasî halifeliğinin bir politikası olarak Türk komutanları ile Türk askerlerine, orduda büyük yer vermelerinin sonucunda doğmuştur. İhşidîler'i (969) yılında Şiî Fatımî devletine yıktı.

2006-njy ýylyň Bitaraplyk aýynyň 21-ne sagat 01:10-da ýüreginiň tarpa-taýyn durmagy sebäpli 66 ýaşynyň içinde Türkmenistanyň Prezidenti Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy aradan cykdy. Türkmenistanda Bitaraplyk aýynyň 30-na çenli ýas günleri diýlip yglan edildi.
Allahdan merhuma iman baýlygyny we dünýä türkmenlerine sabyr-takat dileýäris.
Merhumy ýagşylykda ýatlamak üçin onuň bitiren işleriniň käbirlerini sanaýarys.

• Garaşsyz, özbaşdak Türkmenistan döwletini döretdi.
• Türkmenistana bitaraplyk statusyny alyp berdi.
• Ýurtda agzybir, parahat ýaşaýyş şertlerini döretdi.

Bu taslama Türkmenistanyň orta mekdepleriniň 1-nji synpy üçin okuw kitabynyň esasynda taýýarlandy. Maksadymyz: Türkmenistanyň çäklerinden daşarda ýaşaýan türkmen çagalarynyň öz ene dillerinde okamagy we ýazmagy öwrenmegine ýardam bermekdir.
Her sapagy «OKA» we «ÝAZ» diýen bölümlere böldük. Ýazmak ýumuşlaryny çagalar aýratyn depderde ýerine ýetirip bilerler. Okamak ýumuşlaryny ene-atalaryň kömegi bilen ýerine ýetirip bilerler. Her sapagy özleşdireniňizden soň, nobatdaky sapaga geçmegi maslahat berýäris.