کانال تلگرام سایت
کانال سایت در تلگرام
تبلیغات



تبلیغات متنی ویژه

جراح و متخصص بیماریهای کلیه و فوق تخصص اندویورولوژی و لاپاراسکوپی پیشرفته


دارالترجمه رسمي قاضي (314تهران)
با مدیریت: ملاعاشور قاضی، مترجم رسمی زبان آلمانی و مترجم خبره زبان ترکمنی - قوه فضائیه
 88916906 - 021


انتشارات بشارت فر
با مدیریت: رجب محمد بشارت فر، ناشر کتب های اجتماعی و خانواده، مبتکر طرح های جدید کارت عروسی

شماره تماس: 09112761521



ارائه دهنده محصولات دانلودی( مقاله، پروژه، جزوه و کتاب و ... )


تبلیغات متنی شما در اینجا
ماهیانه 25 هزار تومان، نمایش در تمامی صفحات سایت
سال 1395
سال 1395
تبلیغات

اوضاع تركمنهاي قاري قالا در دوره قاجار

تصویر کوچک شده درمورد تركمنهاي قاري قالا در سفرنامة مكنزي چنين آمده است كه: «عده‌اي گوگلان و يموت كه سي‌سال پيش به خان كيوك [=خيوه] پناهنده شده بودند، بواسطه فشار ازبكها از آن منطقه كوچ كرده از ايلخان درخواست كردند كه تحت حمايت شاه باشند و در عوض آن ماليات بپردازند. ايلخان اكثر نمايندگان آنها را شخصاً مي‌شناخت و زماني كه پدرش نجفعلي خان حيات داشت در بجنورد آنان را ديده بود. با وساطت او به اين افراد اجازه داده شد كه در قره قلعه [=قاري قالا] مستقر شوند.

اين قلعه در يك منزلي اتك واقع شده، تركمانان در آن محل مشغول به زراعت شدند و قلعه‌اي بنا كردند. قبل از اينكه محصولشان آماده دور شد از تهران دستور به ايلخان رسيد كه آنها را جابجا نمايد. اين توطئه صدر اعظم قبلي بود تا ايلخان را گرفتار نمايد ولي ايلخان سركش، حق ميرزا آقا خان را كف دستش گذاشت. او به تركمانان دستور داد كه قره قلعه را ترك كنند. آنها مهلت خواستند تا محصولشان را درو كنند. ايلخان ظاهراً بدستور دولت خود به آنها حمله كرد ولي طوري اين كار را انجام داد كه قواي شاه شكست خورد.

در حمله دوّم قلعه را خراب كرد ولي به تركمانان آسيبي نرساند فقط يك پيرزن و شوهرش كشته شدند. سپس با تركمانان از در صلح درآمد. اين حقه‌بازي بعلت اين بود كه ايلخان مايل نبود از صدراعظم فرمانبرداري نمايد و ضمناً نمي‌خواست كه از فرمان وي علناً سرپيچي نمايد» . اما نمي‌توان بر اين نوشته‌هاي مكنزي اطمينان كرد. چرا كه وي يك مأمور انگليسي است كه از صدر اعظم آقاخان نوري كه طرفدار روسها بود بدگويي كرده سعي كرده شكست ايلخان را كه هم پدرش و هم خودش با انگليسها دوست بود – توجيه نمايد. بلكه واقعيت اينست كه در اين جنگ يموت و گوگلان و تكه متحد شدند و سرداران دليري چون نوربردي خان، محمود ايشان در اين جنگ تركمنها را همراهي مي‌كردند. از طرف ديگر در مرو و آخال دولت ايران هر چه در توان داشت بكار برد تا تركمنها را در هم بشكنند و سعي مي‌كردند بين قبايل تركمن دشمني و اختلاف ايجاد نمايند اما غافل از اينكه هرگاه پاي بيگانه به سرزمين تركمنها برسد تمام طوايف كينه‌ها و دشمني‌ها را موقتاً كنار مي‌گذاشتند و بر عليه دشمن متحد مي‌شدند. ساراي در مورد حمله ايران به قاري قالا نوشته است: «وقتي جعفرقلي‌خان حاكم استراباد به قاري قالا حمله كرد، مدافعين (كه گوگلانها بودند) براي كمك گرفتن به تكه‌ها و يموتها متوسل شدند، تكه‌ها بفرماندهي نوربردي خان، خان آخال و يموتها به فرماندهي رئيس‌شان محمد[ا]يشان، سپاه ايران را در نبرد مانچوق تپه، نزديك قاري قالا تار و مار كردند و توپهاي دشمن را به غنيمت گرفتند. جعفرقلي خان متواري شد و جان خود را نجات داد، اما بعد در استراباد به علت اين شكست كوشيد با زهر خودكشي كند» . بدين ترتيب حكام محلي دولت قاجار و حتي حكومت مركزي بارها و بارها طعم تلخ شكست را از سوي تركمنها چشيدند ولي اين پايان كار نبود. زيرا دشمني بين قزلباشهاو تركمنها از زمان صفويان شروع شده بود و در دورة نادرشاه شدت گرفت و در دورة‌قاجار به اوج خود رسيد و ديگر مهار نشدني شده بود و اين روند تا پايان دورة قاجار ادامه داشت و حكام ايراني چندين بارديگر به تودة بي‌دست و پا و مظلوم تركمن دست تعدي گشودند و تركمنها براي انتقام‌گيري بسياري از روستاها و شهرهاي ايران را تار و مار كردند. بدين ترتيب بخاطر جاه طلبي‌هاي بي‌حد دولت قاجارا و دشمني آنها با خان خيوه بسياري از افراد مظلوم و بي‌گناه ايراني و تركمن ندانسته فداي كينه و كدورتهاي قومي و مذهبي مي‌گشتند.
مكنزي در مورد ماجراي جنگ بين تركمنها و جعفرقليخان و تعداد افراد قشون جعفرقلي‌خان و جريان اين جنگ گزارش كوتاهي تهيه كرده است كه آن را بيان مي‌داريم. وي مي‌نويسد: «در مارس 1859 با شروع حكومت خود در استرآباد جعفرقلي‌خان بطور غير مترقبه به تركمانان حمله كرد و عده زيادي را به اسارت گرفت كه همگي را اكنون پس داده است. [در اين حمله] ايلخان اين افراد را همراه خود برد:
1- نظام مرتب – صارم الدوله، هنگ همدان 1200 نفر
2- صارم الدوله ميرزاعلي نقي خان هنگ فندرسك 730 نفر با تقريباً دو هزار و پنجاه نفر پياده و سواره از استراباد.

بقيه قوا از اين قرار بود:
رضا قلي خان افشار 400 نفر
محمد قلي‌خان شاهسون 200 نفر
چمخالچي (شمخالچي) فتح الله خان كرماني 200 نفر
سواره و پياده از بجنورد 100 نفر

قشون را در استراباد مجهز كردند و به سوي قره قلعه عازم شدند ولي در بين راه زياد معطل شدند و سپس سه بار به تركمانان حمله كردند. بار سوم تركمانان يك توپ از حيدرقلي‌خان برادر ايلخان گرفتند.

تركمانان تقريباً 15000 نفر سواره و پياده بودند، افراد گوگلان، يموت و تكه اين بار [به رهبري نوربردي خان و محمود ايشان] متحد شده بودند. رئيس قره قلعه با توپي كه گرفته بود به ايرانيان جواب مي‌داد و 15 الي 20 نفر از قواي دولتي كشته شد. سپس ايلخان به چند دليل عقب‌نشيني كرد. خصوصاص نداشتن آذوقه باعث اين عقب‌نشيني شد و دليل اتمام آذوقه معطلي بيش از حد در طول راه بود. ايلخان براي 40 روز آذوقه همراه داشت. ولي آنرا در 12 روز اول كه از استرآباد حركت كردند تمام كردند. مدت سه روز كه عقب‌نشيني مي‌كرد، تركمانان از عقب حمله مي‌كردند و تقريباّ 300 نفر را كشتند. بعضي در بين راه از سرما و برف به جا ماندند. او بالاخره در رجب 1274 قبل از عيد نوروز به استراباد رسيد.

بار دوّم از استراباد به محمود آباد و سپس از آنجا به آق قلعه يا قره قلعه رفت. اين عمليات 70 روز بطول انجاميد ولي طول راه فقط سه فرسنگ بود. قواي منظم همراه وي از اين قرار بود:
هنگ صارم الدوله 1200 تن
قواي منظم سمنان 300 تن
قواي منظم دامغان 800 تن
پاشاخان 800 تن
قواي فندرسك 713 تن
سواره و پياده بجنورد تحت حكفرمائي محمد رحيم خان 1000 تن بودند.

قواي غير منظم از استراباد از اين قرار بود:
از ايلات 3000 تن
سوارة مازندران 1000 تن
تفنگچي از هزار جريب 600 تن
6 عدد توپ و 300 رأس اسب و قاطر براي حمل وسايل جنگي همراه داشتند.

اين قوا در طي 15 منزل به قره قلعه رسيد. در اين مدت تركمانان به تپه‌هاي اطراف پناهنده شده بودند. ايلخان قلعه را خراب كرد 17 ريبع‌الثاني 1275 به استراباد مراجعت كرد. بعد از مراجعت وي تركمانان به خانه‌هاي مخروبه خود برگشتند و از نو به كشت و كار مشغول شدند. آنها پنبه، جو، ارزن، گندم، برنج و خربزه مي‌كارند.

در حملة اول تركمانان از موقعيت استفاده كرده 63 دهكده را آتش زده، غارت كردند و قبل از مراجعت ايلخان سيصد نفر اسير كردند.

===============
طاهر سارلی
پایان نامه کارشناسی ارشد تاریخ ترکمن
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
ارسال نظر
شرایط نظر*
همه‌ی نظرها نیاز به تایید مدیر سایت دارند
عنوان*
نام شما*
ایمیل*
وب سایت*
پیام*
کد تایید*

اگر نمی‌توانید کد را تشخیص دهید، لطفا روی تصویر کلیک نمایید تا تصویر دیگری ساخته شود


حروف موجود در تصویر را وارد کنید
حساس به بزرگی و کوچکی حروف
حداکثر تعداد تلاش برای ارسال: 10 مرتبه
تبلیغات

ورود

واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟

عضو شوید

افراد آنلاين
3 کاربر آن‌لاين است (2 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت اخبار)

عضو: 0
مهمان: 3

بیشتر...
تبلیغات